title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title
Home Δελτία Τύπου ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΦΡΑΓΜΑ ΙΛΑΡΙΩΝΑ (ΑΛΙΑΚΜΩΝ): Η ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΑΗ-ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΙ ΑΓΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΦΡΑΓΜΑ ΙΛΑΡΙΩΝΑ (ΑΛΙΑΚΜΩΝ): Η ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΑΗ-ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΙ ΑΓΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

«ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΦΡΑΓΜΑ ΙΛΑΡΙΩΝΑ (ΑΛΙΑΚΜΩΝ): Η ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΑΗ-ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΙ ΑΓΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ» 

Την τελευταία πενταετία έχουμε αναφερθεί συχνά στην αρχαιολογική έρευνα που προέκυψε από την κατασκευή του Υδροηλεκτρικού έργου Ιλαρίωνα στο μέσο ρου του Αλιάκμονα. Την έρευνα επέβαλε η δημιουργία φράγματος, που συνεχίζει το φράγμα της τεχνητής λίμνης Πολυφύτου που γέμισε το 1974, και εκτείνεται προς τα ΝΔ και προς τον Νομό Γρεβενών. Συνοπτικά αναφέρουμε ότι από το 2004 αρχίσαμε τη συστηματική επιφανειακή έρευνα και από το 2006 τις σωστικές ανασκαφές.

            Στη Δήμητρα, χωριό που ανήκει στο Δήμο Χασίων Γρεβενών, νότια και δεξιά του ρου του Αλιάκμονα, είχαμε εντοπίσει τέσσερις αρχαιολογικούς χώρους εντός περιοχής κατάκλυσης και ένα εκτός. Στους δύο (θέσεις Σιούτσα Ρέμα και Κεραμαριό) η έρευνα ολοκληρώθηκε πολύ σύντομα το 2008, διότι προφανώς οι αρχαιότητες εκτείνονται εκτός του μελλοντικού φράγματος, όπως συνέβη και στον εκτός (θέση Βραστερά), που ελέγχθηκε λόγω της γειτνίασης με διάνοιξη περιμετρικού-παραλίμνιου δρόμου.

Στη θέση Μέγας Αη-Γιώργης Δήμητρας οι εντοπισμένες αρχαιότητες, με ένταξη από τα αρχαϊκά έως και τα ρωμαϊκά χρόνια, αφορούν κυρίως σε έκταση εκτός κατάκλυσης, και μολονότι στην προς έρευνα έκταση είχαμε περισυλλέξει χειροποίητη κεραμεική Εποχής Χαλκού και λεπίδες πυριτόλιθου, με την ανασκαφή αποκαλύψαμε οικιστικά κατάλοιπα ύστερων χρόνων. Ερευνήθηκε με δίκτυο δοκιμαστικών τομών μεγάλη έκταση και αποκαλύφθηκαν οικιστικά κατάλοιπα σε τρία σημεία. Το Κτήριο Α διασώζει τρεις χώρους-δωμάτια και την αρχή τέταρτου με τοίχους επιχρισμένους, με σημαντικότερο το χώρο 1, όπου διασώζεται επίστρωση δαπέδου από πήλινες πλάκες και ερμηνεύεται ως impluvium, για την περισυλλογή των ομβρίων της στέγης. Το Κτήριο Β απέχει 37 μ. προς τα βορειοανατολικά και είναι οίκημα μονόχωρο, ορθογώνιο, όμοιας τοιχοποιΐας, με αψιδωτή απόληξη προς τα νοτιοδυτικά. Μεμονωμένος τοίχος που γωνιάζει αποκαλύφθηκε με τα ίδια κατασκευαστικά χαρακτηριστικά προς τα βορειοανατολικά, ενώ σε μεγάλη απόσταση προς τα νότια δεύτερος στενός τοίχος από λασπόσχτιστη αγρολιθοδομή εκτείνεται σε μήκος 13,60 μ. προς το παρόν και μπορεί να χαρακτηριστεί ως περίβολος.

            Η κεραμεική του χώρου, πέραν της τροχήλατης και σύγχρονης με τα οικιστικά κατάλοιπα που μπορούν να ενταχθούν μεταγενέστερα και από τον 3ο -4ο αι. μ.Χ., ήταν και ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων αλλά και χειροποίητη προϊστορική, σύγχρονη με τα λίθινα τριπτά και πελεκητά (από πυριτόλιθους) εργαλεία.

            Η θέση Άγιος Κωνσταντίνος Δήμητρας βρίσκεται δίπλα και δεξιά του ρου του Αλιάκμονα, με αρχαιότητες που εντάσσονται σε πολλές χρονικές περιόδους και προήλθαν από την επιφανειακή έρευνα και το πλήθος των λαθρανασκαφών. Κατά το 2008 η ανασκαφή περιλάμβανε και χώρο κοντά στο ξωκλήσι του Αγίου Κωνσταντίνου, όπου αποκαλύψαμε λίγες κυκλικές συγκεντρώσεις λιθαριών, προφανώς για τη στήριξη ξύλινων πασσάλων, σημεία με στρώματα καταστροφής από λίθους, κεραμίδες, πηλό, οστά, καθώς και ίχνη καύσης. Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ταφή αδιατάρακτη σε κιβωτιόσχημο τάφο με τρεις σκελετούς, από την οποία περισυλλέξαμε κομμάτια από δύο πήλινες υψίποδες μυκηναϊκές κύλικες με διακόσμηση από γραπτές ταινίες. Όμοιες έχουν εντοπιστεί στον τύμβο του Εξαλόφου στα Τρίκαλα και στη Δωδώνη και δείχνουν τη μυκηναϊκή διείσδυση του τύπου και στον Νομό Γρεβενών.

  

            Στο χώρο γύρω από το εικονοστάσι του Αγίου Κωνσταντίνου, και σε αρκετή απόσταση από τα παραπάνω, αποκαλύψαμε δύο οικήματα, την αρχή ενός τρίτου, καθώς και πολλές μεταχριστιανικές ταφές. Από τις δύο νησίδες οικημάτων του χώρου στην προς τα βόρεια, ακριβώς στο πλάτωμα πάνω από τον Αλιάκμονα που ρέει με χαράδρα, είχε χτιστεί σε 750 τ. μ. οικία κατά την Ελληνιστική Εποχή. Πρόκειται για οργανωμένο συγκρότημα, που προοριζόταν ως μόνιμη εγκατάσταση και πρόσφερε άνετη διαβίωση, όπως συμπεραίνουμε τόσο από το μέγεθός του όσο και από την πολυτέλεια της κατασκευή του. Η οικία-αγροικία, λοιπόν, έχει χτιστεί περίπου στον άξονα βορρά-νότου με ελάχιστη απόκλιση προς τα βορειοανατολικά και σε επτά δωμάτια υπήρχε στρώμα καταστροφής αποτελούμενο από κεραμίδες στέγασης και κονιάματα. Οι τοίχοι εδράζονται όλοι στο φυσικό χαλικώδες έδαφος και είναι επιμελημένα κατασκευασμένοι με γωνιασμένες συνήθως πέτρες εξωτερικά στα μέτωπα και μικρότερες στο γέμισμα. Η ανωδομή συνεχιζόταν πλίνθινη.

Η αγροικία αναπτύσσεται σε τέσσερις κάθετους άξονες με τους εξωτερικούς τοίχους πιο ενισχυμένους, όπως και τους περιμετρικά της αυλής. Κατασκευαστικά οι τοίχοι δεν διαφέρουν, είναι από λασπόχτιστη αγρολιθοδομή με λαμπρά κονιάματα, που σώθηκαν κατά τόπους. Η είσοδος τοποθετείται στο νότο και οδηγεί στην εσωτερική αυλή. Παράλληλα υπήρχαν και δύο είσοδοι εκατέρωθεν, δυτικά και ανατολικά σε αντίστοιχα δωμάτια. Με αυτόν τον τρόπο υπάρχει απόλυτη συμμετρία και αρμονία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του σπιτιού. Η αγροικία αποτελείται από 11 δωμάτια-χώρους που αναπτύσσονται γύρω από κεντρική αυλή, εσωτερικών διαστάσεων 12,5Χ12,5 μ. (156,25 τ.μ.). Στο κέντρο του τετράγωνου αυτού χώρου αποκαλύφθηκε έκταση σχεδόν τετράγωνη, διαστάσεων 6Χ5,5 μ., στρωμένη από πήλινες τετράγωνες πλάκες. Γύρω από το αίθριο με την τετράγωνη πλακόστρωτη αυλή έχουν αποκαλυφθεί με βεβαιότητα τρεις είσοδοι για την επικοινωνία με αντίστοιχα δωμάτια.

Παρατηρούμε ότι στη βορειοανατολική γωνία αυτή της αγροικίας δεν υπάρχει η αντιστοιχία με τις δύο γωνίες της δυτικής πλευράς και γενικώς στην ανατολική πλευρά διαπιστώνουμε και στους υπόλοιπους χώρους διαφοροποίηση σε σχέση με τη δυτική. Η αγροικία κατασκευάστηκε προσεγμένα, βάσει αρχιτεκτονικού σχεδίου και άρα η συμμετρία που διακρίνεται στο υπόλοιπο οίκημα δεν μπορεί να απουσιάζει εδώ. Καταλήγουμε ότι οι δύο πλευρές έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά, υπαγορευμένα από ανάγκες που καταργούν την απόλυτη αντιστοιχία. Τα κινητά ευρήματα οδηγούν σε ένταξη στην Ελληνιστική Εποχή (3ος-2ος αι. π.Χ.) και ίσως ακριβέστερη χρονολόγηση δώσει η ολοκλήρωση της ανασκαφής, κατά την οποία θα γίνει και η αποκόλληση των κονιαμάτων.

            Μεταγενέστερη προσθήκη αποτελεί ο Κλίβανος 1 στην ανατολική πλευρά του δωματίου-χώρου Ι. Πρόκειται για ορθογώνιο κλίβανο που καταστρέφει τον εξωτερικό τοίχο και εδράζεται στο χαλικώδες έδαφος, διαστάσεων 3Χ3,50 μ., που σώζει το θάλαμο θέρμανσης με τρεις πεσσούς-τοιχία, αντίστοιχα στη βόρεια και νότια πλευρά και είσοδο στα ανατολικά, επιμελώς διαμορφωμένη με δύο λίθινες παραστάδες.

            Το Κτήριο Β ταυτίστηκε με βασιλική, ενώ από το Κτήριο Γ σε απόσταση 94,50 από την την αγροικία, αποκαλύφθηκε σε μήκος 14,4 μ. τοίχος, πλάτους 0,60 μ., που στα νοτιοανατολικά γωνιάζει με τον τοίχο 2 (διαστάσεων 2,40Χ0,70 μ.). Εξωτερικά, θα λέγαμε, του τοίχου 1 και της γωνίας του με το 2 εντοπίστηκαν τρεις λίθινες βάσεις με αβαθή τόρμο, ενώ μια τέταρτη χρησιμοποιήθηκε ως οικοδομικό υλικό, οι οποίες παραπέμπουν σε ύπαρξη στοάς. Προς τη βορειοδυτική πλευρά του τοίχου 1 και εκτός αυτού αποκαλύφθηκαν δύο εστίες. Η χρονολογική ένταξη των καταλοίπων στην ύστερη (έστω) Ελληνιστική Εποχή φαίνεται πιθανή, ωστόσο η κεραμεική του χώρου οδηγεί σε χρήση σαφώς μεταγενέστερη, σύγχρονη με τη βασιλική και τους τάφους.    

                                                                             

                                       Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη    

                                        Δήμητρα Θεοδώρου

 

        

 

        

 

                                

 

Επικοινωνία

Ταχ. Δ/νση: Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής

Αιανή Κοζάνης 500 04

Τηλ./Fax: 24610-98800/1

E-mail: efakoz@culture.gr

         

EΦΟΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ


ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

Εκδήλωση Πνοές Ανέμων

για περισσότερα πατήστε εδώ


Ποντοκώμη Κοζάνης:Koμμώσεις

γυναικών της Νεολιθικής

Εποχής.Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου

ώρα:11:00 στο κλειστό

Αμφιθέατρο Ποντοκώμης 

για την Δράση ΕΗΠΚ 2018

για περισσότερα πατήστε εδώ

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

απο 31 Ιουλιου εώς 31 Οκτωβρίου

για περισσότερα πατήστε εδώ

"Οι εργαζόμενοι του Πολιτισμού στην Κοινωνία"

για περισσότερα πατήστε εδώ

Ωράριο Λειτουργίας

Δευτέρα ως Παρασκευή 8.00 – 15.00.

Σάββατο – Κυριακή: 8.00 – 15.00

ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΙΣ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ Online

Έχουμε 113 επισκέπτες συνδεδεμένους

FOOTER_LINE1 Designed by JoomlArt.com.