title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title

title

description

title title
Home Δελτία Τύπου ΑΙΑΝΗ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ: Η ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ “ΜΥΚΗΝΑΪΚΕΣ”, ΑΡΧΑΪΚΕΣ, ΚΛΑΣΙΚΕΣ, ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΦΕΣ

ΑΙΑΝΗ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ: Η ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ “ΜΥΚΗΝΑΪΚΕΣ”, ΑΡΧΑΪΚΕΣ, ΚΛΑΣΙΚΕΣ, ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΦΕΣ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΡΑΜΗΤΡΟΥ-ΜΕΝΤΕΣΙΔΗ,

«ΑΙΑΝΗ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ: Η ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ “ΜΥΚΗΝΑΪΚΕΣ”, ΑΡΧΑΪΚΕΣ, ΚΛΑΣΙΚΕΣ, ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΦΕΣ»

ΑΙΑΝΗ – ΧΑΪΔΕΛΒΕΡΓΗ 2011, ΑΕΑΜ 2, 2010 [2011]

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

 

               Η Ύστερη Εποχή του Χαλκού στην Άνω Μακεδονία σηματοδοτείται από την εμφάνιση των μυκηναϊκών ευρημάτων, παράλληλα με την εμφάνιση και τη διάδοση της κεραμεικής με αμαυρόχρωμη διακόσμηση (15ος αι. π.Χ.).

            Στη θέση Λειβάδια της Αιανής, όπου η βασιλική νεκρόπολη αρχαϊκών-κλασικών χρόνων και οι χτιστοί θαλαμωτοί τάφοι, ανασκάφηκε και κανονικό νεκροταφείο λακκοειδών τάφων της Ύστερης Εποχής Χαλκού, ενώ εντοπίστηκαν και συγκεντρώσεις σπασμένων αγγείων, που ξεπερνούν τα 100, στην πλειοψηφία τους με αμαυρόχρωμη διακόσμηση και λιγότερα μυκηναϊκά. Χαρακτηριστικά είναι τα μεγάλα χειροποίητα αγγεία με αμαυρόχρωμη διακόσμηση, όπως οι πρόχοι, οι τετράωτοι αμφορείς και τα υποστατά, αλλά περισσότεροι είναι οι κάνθαροι μικρού και μεγάλου μεγέθους, οι οποίοι έχουν καταταγεί σε τρεις τύπους, λίγοι είναι οι κύαθοι, και ακολουθούν οι μυκηναϊκοί σκύφοι και αλάβαστρα.

Από τις 37 ταφές λίγων οι λάκκοι ήταν μεγαλύτεροι, όπως των τφ 3 και 22 με τα χάλκινα ξίφη, μπορούν να ερμηνευθούν ως τάφοι ατόμων ανώτερης κοινωνικής θέσης. Οι νεκροί έφεραν πήλινα αγγεία, συνήθως ένα μυκηναϊκό (αλάβαστρο ή πιθαμφορίσκο) και ένα ή δύο χειροποίητα αγγεία, τοποθετημένα κατά κανόνα στην περιοχή των άκρων ποδιών. Τα όπλα ήταν χάλκινα (ξίφη, αιχμές, μαχαιρίδια), τα κοσμήματα σε διάφορα υλικά (χαλκό, ήλεκτρο, υαλόμαζα, λίθο, πηλό), ενώ στα εργαλεία μπορούμε να κατατάξουμε τα πήλινα σφονδύλια και στα παιχνίδια ένα ζωικό αστράγαλο και πέντε μικροσκοπικά οστέινα βέλη.

               Σε όλο το Νομό Κοζάνης έχουν εντοπιστεί μυκηναϊκά ευρήματα σε 28 και αφορούν τόσο σε οικιστικά κατάλοιπα όσο και τάφους. Χαρακτηριστικά ευρήματα αναφέρουμε στόμιο πίθου με γραμμική γραφή και νεκροταφείο με μυκηναϊκά κτερίσματα από την Αιανή, μυκηναϊκό ειδώλιο και παρόμοια νεκροταφεία στην Άνω Κώμη, το Ρύμνιο, το Σπάρτο, ευρύτερα στην παραποτάμια-παραλίμνια περιοχή του μέσου Αλιάκμονα, το Τριγωνικό. Η μυκηναϊκή παρουσία καθίσταται ολοένα και πιο έντονη και επιβεβαιώνει την άποψή μας για κάποιας μορφής εγκαταστάσεις μυκηναίων στην περιοχή. Ιδιαίτερα για την περιοχή της Αιανής και του μέσου ρου του Αλιάκμονα, η οποία γειτνιάζει με τη Θεσσαλία είναι φυσική η ανάπτυξη ενός δικτύου αλληλοεπαφών και επιδράσεων.

            Η χειροποίητη κεραμεική με την ονομασία μακεδονική αμαυρόχρωμη (θαμπή, matt painted) ή δωρική είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Αιανή, η οποία έχει αποδειχθεί ότι υπήρξε αξιόλογο κέντρο παραγωγής με πρωτοπόρο εργαστήριο, προϊόντα του οποίου έχουμε εντοπίσει σε πολλές γειτονικές αλλά και μακρύτερες περιοχές. Οι περισσότεροι τόποι εμφάνισής της συγκεντρώνονται στη Δυτική Μακεδονία (47 μόνο στον Νομό Κοζάνης), ιδιαίτερα κατά μήκος του Αλιάκμονα. Τα νεότερα ευρήματα από την Αιανή όχι μόνον επιβεβαιώνουν την πρώιμη εμφάνισή της (από τον 15ο αι. π.Χ.) στην Άνω Μακεδονία και την καθιστούν σύγχρονη με της Κεντρικής Μακεδονίας, αλλά πιθανότατα παρέχουν βάσιμα στοιχεία για ακόμη πρωιμότερη χρονολόγηση. Η άποψη της καταγωγής της κεραμεικής αυτής από την αντίστοιχη μεσοελλαδική κεραμεική της νότιας Ελλάδας (19ος – 16ος αι. π.Χ.) θεωρείται βέβαιη. Τα ευρήματα της Αιανής αποτελούνται από δεκάδες μικρά και μεγάλα αγγεία, ορισμένα από τα οποία διακοσμούνται με έναν ιδιαίτερο τρόπο, ο οποίος παρέχει επιπλέον επιχειρήματα για την άμεση εξάρτηση της κεραμεικής αυτής από αντίστοιχη των μεσοελλαδικών χρόνων. Φορείς της βορειοδυτικής αμαυρόχρωμης κεραμεικής θεωρούνται τα βορειοδυτικά ελληνικά φύλλα, στα οποία ανήκαν και οι Μακεδόνες. Οι Μακεδόνες αυτοί από την Πίνδο, όπου είχαν εγκατασταθεί από το νότο προερχόμενοι και όπου ως έθνος «Μακεδνόν καλεόμενον οίκεε», μετέβησαν στη Δρυοπίδα-Δωρίδα και την Πελοπόννησο και ονομάστηκαν Δωριείς (πρβλ. Ηρόδοτος, 1.56, 8.43, 8.137-139 και Θουκυδίδης, 2.99). Μετά και το εύρημα της Αιανής δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια αμφιβολίας για τη νότια προέλευσή της από φορείς, οι οποίοι επανέρχονται βόρεια-βορειοδυτικά (τον 15ο αι. π.Χ. στην Αιανή) μετά από πολύ προγενέστερη κάθοδό τους ή από συνεχείς καθόδους και ανόδους λόγω του κτηνοτροφικού χαρακτήρα της οικονομίας και του νομαδικού τρόπου ζωής, και οι οποίοι δεν είναι άλλοι από τους Μακεδόνες των ιστορικών χρόνων, τους οποίους η φιλολογική παράδοση συνδέει άμεσα με τους Δωριείς. Συνεπώς, με το εύρημα της Αιανής αποκτάται ένα επιπλέον επιχείρημα για την απόρριψη της παλαιάς θεωρίας περί κατακλυσμικής εισβολής των Δωριέων στα τέλη της 2ης χιλιετίας, αστήρικτης ούτως ή άλλως.

Ταφές και ευρήματα Αρχαϊκής-Κλασικής Εποχής

Πέραν της οριοθέτησης του νεκροταφείου της ΥΕΧ και της ολοκλήρωσης της έρευνάς του, έχουμε θέσει ως στόχο τη συνέχεια της ανασκαφής σε τομείς και τετράγωνα, τα οποία είχαν ερευνηθεί κυρίως κατά το παρελθόν. Στην τομή IV πιάσαμε το νήμα από την έρευνα του 1996, όπου έχουν αποκαλυφθεί ορισμένα από τα σημαντικότερα ευρήματα όλης της Νεκρόπολης.

Είναι σημαντικό το γεγονός του εντοπισμού αρχιτεκτονικών καταλοίπων, όπως σφονδύλων δωρικών κιόνων, στο χώρο αυτό της Νεκρόπολης, όπου επικρατούν οι λακκοειδείς τάφοι, και τούτο επιβεβαιώνει την ύπαρξη μνημειακών ταφικών οικοδομημάτων. Αποκαλύφθηκαν συνολικά 25 ταφές, όλες διαταραγμένες, στις οποίες ωστόσο διασώθηκαν αρκετά και σημαντικά ευρήματα, σύμφωνα με τη συνήθεια της επιλεκτικής σύλησης, ιδιαίτερα προς αναζήτηση πολύτιμων αντικειμένων στο πάνω μέρος του σώματος. Εξαιρετικής σημασίας είναι τα ακέραια αττικά αγγεία και η χυτή χάλκινη παλάμη που αποτελούσε πλαστική λαβή υδρίας.

Ιδιαίτερα ευρήματα αποτελούν και οι τσαλακωμένες φιάλες με οπή στο κέντρο του πυθμένα, που ανήκουν σε ένα σύνολο πάνω από 100 δειγμάτων πλέον σε όλη τη Νεκρόπολη, διότι μαρτυρούν πόσο διαδεδομένο ήταν το έθιμο των εναγισμών σε νεκρώσιμες και μεταθανάτιες τελετές, η μετέπειτα καταστροφή τους και αναπόθεση οπουδήποτε.

Η μαρμάρινη μικρή παλάμη αριστερού χεριού που ανήκει σε άγαλμα μικρού κούρου εμπλουτίζει τη συλλογή της Αιανής με έργα της μεγάλης πλαστικής και επιβεβαιώνει την ύπαρξη του αγαλματικού αυτού τύπου σε μικρό και μεγάλο μέγεθος. Η επιτύμβια στήλη με εγχάρακτο το όνομα Κλεταγόρη, που εντοπίζεται για πρώτη φορά στην Άνω Μακεδονία, είναι η δεύτερη ενεπίγραφη που εντοπίζουμε ανασκαφικά, μετά από εκείνη της Κλειόνας, ενώ άλλες δύο έχουν παραδοθεί από το χώρο της Νεκρόπολης.

Ταφές ελληνιστικών χρόνων

            Έχουμε επισημάνει την ομοιογένεια των λακκοειδών ταφών αυτής της εποχής στη Νεκρόπολη, καθώς και το γεγονός ότι ήταν φτωχά κτερισμένες σε σχέση με του ανατολικού νεκροταφείου της Αιανής. Στις ταφές αυτές το πήλινο αγγείο, πάντα στο πάνω μέρος του σώματος, ήταν μακεδονικός αμφορέας ή οινοχόη και ενώ σε ελάχιστες περιπτώσεις υπήρχαν κάλαθοι και μυροδοχεία. Η σκέψη μήπως οι τάφοι αυτοί ανήκαν σε συλητές –και συνεπώς μιαρούς απόκληρους- της μοναδικής σε πλούτο και έργα τέχνης βασιλικής νεκρόπολης της κάποτε κραταιάς Αιανής, πρωτεύουσας του ισχυρού βασιλείου της Ελιμιώτιδας, οι οποίοι θάβονταν «κατά χώραν», δηλαδή στον ίδιο χώρο «εργασίας», δεν μπορεί να επιβαιωθεί. Είναι γεγονός ότι συναντούσαν και διέλυαν τους πλούσιους λακκοειδείς τάφους της αρχαϊκής και κλασικής εποχής, όπως είναι γεγονός ότι η διάθεση για πλούσια κτέριση δεν έλλειπε και τούτο αποδεικνύεται από δύο ταφές, στις οποίες χρησιμοποιήθηκε το χρυσό αρχαϊκό επιστόμιο!

 

 

 

Επικοινωνία

Ταχ. Δ/νση: Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής

Αιανή Κοζάνης 500 04

Τηλ./Fax: 24610-98800/1

E-mail: efakoz@culture.gr

         

EΦΟΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ


ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

 

ΕΗΠΚ 2022 ΨΗΦΙΑΚΗ

ΔΡΑΣΗ «Τα άγνωστα Καμβούνια»  

για περισσότερα πατήστε εδώ


«Κυριακάτικες ιστορίες στο χωριό»

 ο Μακεδονικός Τάφος της Σπηλιάς την Κυριακή 28 Αυγούστου 

 κατά τις ώρες 14:30-16:30 θα είναι 

 είσοδος στο κοινό ελεύθερη

για περισσότερα πατήστε εδώ


ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΗ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟ 2022

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΕ ΤΟΝ

ΜΑΚΗ ΣΕΒΙΛΟΓΛΟΥ ΣΤΙΣ 21:00

THN ΠΕΜΠΤΗ 11 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 

 ΣΤΟ ΑΡΧ.ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΙΑΝΗΣ

για περισσότερα πατήστε εδώ


 Όλη η Ελλάδα  ένας Πολιτισμός  2022               

 Παιδική Θεατρική Παράσταση 

27 & 28 Ιουλίου την Τετάρτη & Πέμπτη στις 9:00 μ.μ.

 στον Αύλιο χώρο του Αρχ. Μουσείου Αιανής

για περισσότερα πατήστε εδώ

 


ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

 ΑΠΟ 26 ΕΩΣ 29 ΜΑΙΟΥ

για περισσότερα πατήστε

 εδώ


ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΜΟΥΣΕΙΩΝ 2022

 ΕΓΚΑΙΝΙΑ  ΠΕΡΙΟΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

ΣΤΟ  ΑΡΧ.ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΙΑΝΗΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΙΟΥ

για περισσότερα πατήστε εδώ









Ωράριο Λειτουργίας


Δευτέρα ως Παρασκευή 8.30 – 16.00.

Σάββατο – Κυριακή: 8.30 – 16.00

ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΙΣ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ Online

Έχουμε 64 επισκέπτες συνδεδεμένους

FOOTER_LINE1 Designed by JoomlArt.com.